O grupo de danzas da Asociación Xuvenil Xiradela de Arteixo nace no seno da citada asociación no ano 1982. O grupo está formado por trinta compoñentes dividido en grupo de gaiteiros, pandereteiras e bailadores/as. A súa directora é Rocío Broz Rodríguez.

A finalidade fundamental do grupo é a  investigación folclórica, pretendendo  reconstruir e recuperar bailes, músicas, costumes, etc. dentro da máis pura tradición galega. A tarefa de investigación do grupo exténdese por diversas zonas da xeografía galega.

Además da tarefa investigadora, o Grupo de Danzas da A. X. Xiradela ten igualmente como obxetivo a divulgación do material recollido e reconstruido. Así, o grupo de bailadores e  músicos acercan á xente estos traballos nas súas actuacións, asegurando, por outra parte, a perpetuidade de éstos na memoria colectiva do noso pobo. Asimesmo, a Asociación traballa na conservación da música e danza  tradicional galega mediante a ensinanza aos máis pequenos e xóvenes (a asociación conta cunha escola de baile e música con máis de trescentos rapaces).

Por outro lado, Xiradela presentou o noso folclore fora de Galicia e organizou  intercambios folclóricos e culturais con outros países e autonomías: diversas comarcas de Portugal-norte e sur, grupos da Bretaña francesa, Asturias, León, Zaragoza, Salamanca, etc. As pezas que o grupo interpreta están acompañadas polo grupo de gaiteiros ou o de pandereteiras, según a súa orixe. Dentro do repertorio pódense atopar: muiñeiras, xotas, maneos, pandeiradas, pandeiretadas, ruadas, muiñeiras corridas, etc.

O grupo actuou por toda a xeografía galega en festivais, romerías, festas populares. Disfrutou de diversos convenios coa Excma. Diputación Provincial de A Coruña, e recorreu todas as parroquias do seu municipio polo convenio de actuacións que mantén co  Concello de Arteixo.

Tamén participou  en diversos festivais  a niveis autonómico, estatal e internacional, algúns organizados pola Asociación como:

• Festival galego - portugués. Xullo de 1991 (Arteixo)
• Intercambio galego-portugués. Agosto de 1991 ( Arteixo).
• Intercambio dos pobos do Norde. Agosto de 1992 ( León, Asturias).
• Intercambio galego-bretón. Maio de 1993. (cunha delegación de corais  bretonas).
• Intercambio galego-aragonés. Agosto 1993.

Da mesma maneira, o grupo trasladouse a diversas comarcas portuguesas, e diversos festivais organizados en Asturias, León, Cataluña, Salamanca, Segovia, Murcia etc.Tamén actuou como representante de Galicia no XV Aniversario do Festival Intercéltico de Lorient ( Francia) no ano 1995, no Festival folclórico de Rotterdam ( Holanda) no ano 2003, no XX Festival de música galega en Barcelona no ano 2004 e nas Xornadas de Folclore Galego 2004 en Santiago de Compostela. Asimesmo participou en diversas ocasións en programas da TVG...

Entre os diversos premios que conseguiu o grupo cabe destacar o 1º premio no ano  1990 no Festival Folclórico Internacional en Pineda de Mar ( Barcelona) e a medalla de prata nas Xornadas de Folclore Galego en Santiago de Compostela no ano 1991, así como diversos premios para o grupo de gaiteiros e pandereteiras en diferentes concursos.

Asimesmo, o grupo de pandereteiras participou na grabación dos  discos de  Carlos Núñez  “A Irmandade das Estrelas" e “Amores Libres”. Colaborou en catro temas do disco ”Caminhos” da cantante portuguesa Dulce Pontes e participaron con cinco temas na grabación do disco “Ruta folk terra galega” e con tres temas no disco ”Pandereteiras”. Actualmente contan con disco propio “Xiradela”( 11 temas), grabado no ano 2002.

No verán do ano 1.980 un grupo de amigos e amigas  decide reunirse coa finalidade de disfrutar do tempo de lecer. Todos comparten unha mesma afición: o baile tradicional. Forman un grupo de baile e inician unha serie de trámites que os conducen a súa oficialización como asociación. Así, o día 15 de Maio de 1982 nace a Asociación Xuvenil Xiradela con sesenta socios.

Nun primeiro momento a única actividade que se impartía na Asociación era baile tradicional pero, co paso dos anos e ante o incremento do número de socios, a oferta foise ampliando, primeiro con actividades vencelladas ó folclore como as de pandeireta, tambor e gaita, e posteriormente con outras actividades de tempo libre  como excursións, acampadas, visitas culturais e talleres como os de teatro, manualidades, fotografía, guitarra, encaixe,…algúns dos cales, como o de teatro chegou a ter unha grande relevancia pola súa actividade e premios acadados; se ben a recuperación do folclore da nosa terra constitúe o eixo principal da nosa actividade.

A Escola de Baile iníciouse, como se dixo anteriormente, con sesenta rapaces, divididos en grupos segundo a idade, contando na actualidade con máis de douscentos alumnos que forman a canteira do Grupo de Danza,  máximo representante da Asociación.

 A Escola de Música Tradicional xorde como unha necesidade do Grupo de Danza de ter os seus propios grupos de acompañamento. Deste xeito no ano 1986 créase o Grupo de Pandereteiras e un ano despois o Grupo de Gaiteiros, os dous con carácter estable. Deses dous grupos de música de acompañamento nace o que  hoxe é a Escola de Música Tradicional. Na actualidade conta con  oitenta alumnos. 

O Grupo de Danza da Asociación, en representación da mesma, participa nos diversos intercambios, concursos e festivais folclóricos tanto a nivel nacional como internacional. O grupo é o espello no que se miran os nenos e nenas das Escolas. O grupo de Danza está sempre acompañado das Pandereteiras e do Grupo de Gaiteiros. As Pandereteiras constituíronse como grupo  chegando a participar en diversos festivais, colaboraron na grabación e nas actuacións en directo de diversos artistas (Carlos Núñez, Dulce Pontes, Erik Marchand). As Pandereteiras da Asociación acadaron un éxito importantísimo coa grabación do seu propio disco no ano 2002. Previamente xa  colaboraran na grabación de discos de carácter temático.

 Ademáis de tódalas actividades que oferta durante o curso, Xiradela organiza diversos actos folclóricos e culturais:

• O primeiro acto celebrado pola asociación, no ano 1984, foi o Festival de Fin de Curso, onde os alumnos e alumnas das Escolas de Baile e Música Tradicional amosan o aprendido ó longo do curso.
• Dende o ano 1987 e de xeito contínuo vén celebrando o Día da Muiñeira en Arteixo no mes de xuño. O Día da Muiñeira consiste nunha exhibición na rúa de bailadores e bailadoras da peza máis emblemática do noso folclore. Esta celebración tivo unha excelente acollida dende o primeiro ano, nalgunha edición participaron máis de oitocentos bailadores e bailadoras.
• Dende o ano 2000 celebramos o Concurso de Música Tradicional no mes de abril. O acto está dividido en tres modalidades: Cuartetos de Gaitas, Gaiteiros Solistas e Pandereteir@s. Neste concurso participan nenos e nenas de tódalas idades divididos en categorías. A media de participación anual é de 80 grupos. Este evento é xa unha referencia e un compromiso ineludible no folclore galego.
• Nos primeiros anos da década dos noventa leváronse a cabo as Semanas Culturais que consistían en exposicións, conferencias, proxeccións de vídeos e talleres de artesanía específicos dos pobos ós que se lle adicaban. 
  
• En relación coas festas tradicionais e costumes do noso pobo xuntámonos para disfrutar do Nadal, Entroido, Noite Meiga e Magosto, deste xeito facemos que participen tódolos socios e simpatizantes. O ano pasado celebrouse a II Ruada en Arteixo, coa pretensión de que chegue a ser unha grande festa do folclore e que se consolide como  o fixeron o Día da Muiñeira e o Concurso de Música Tradicional.